Duurzaamheid in het ondernemingsrecht: bestuur, toezicht en rapportage
Duurzaamheid in het ondernemingsrecht: bestuur, toezicht en rapportage
Duurzaamheid is in het ondernemingsrecht geen beleidskeuze meer, maar onderdeel van de bestuurstaak. Het bestuur richt zich op het belang van de vennootschap en de daarmee verbonden onderneming. De Corporate Governance Code 2025 vat dat samen als duurzame langetermijnwaardecreatie. Daarnaast gelden rapportageverplichtingen en bestaat er een reëel aansprakelijkheidsrisico.
Het korte antwoord
- Het bestuur richt zich naar het belang van de vennootschap en de daarmee verbonden onderneming. Zie artikel 2:129 lid 5 BW en artikel 2:239 lid 5 BW.
- Dat belang omvat het bestendige succes van de onderneming op lange termijn, en dus ook duurzaamheid.
- De Nederlandse Corporate Governance Code 2025 geldt en kent duurzame langetermijnwaardecreatie als kernbegrip.
- De Code 2025 introduceert de verklaring omtrent risicobeheersing.
- Na het Omnibus I-pakket geldt de CSRD vanaf meer dan 1.000 werknemers en meer dan 450 miljoen euro netto-omzet. De eerste rapportage betreft boekjaren vanaf 1 januari 2027.
- Aansprakelijkheid loopt via artikel 2:9 BW, artikel 6:162 BW en via onjuiste informatie in het bestuursverslag.
Het belang van de vennootschap
De wet schrijft voor dat bestuurders en commissarissen zich richten naar het belang van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming. De wet definieert dat belang niet. De invulling komt uit de rechtspraak.
De Hoge Raad overwoog in het Cancun-arrest van 4 april 2014 het volgende. Het vennootschappelijk belang wordt bij een onderneming in de regel vooral bepaald door het bevorderen van het bestendige succes van die onderneming. Het bestuur moet daarbij zorgvuldigheid betrachten ten opzichte van de belangen van alle betrokkenen.
Twee dingen volgen daaruit. Ten eerste is het vennootschappelijk belang niet gelijk aan het aandeelhoudersbelang. Ten tweede is de horizon lang. Een besluit dat op korte termijn winst oplevert maar de onderneming op termijn beschadigt, is niet zonder meer in het vennootschappelijk belang.
Duurzaamheid past daar vanzelf in. Klimaatrisico’s, grondstofafhankelijkheid, ketenrisico’s en reputatie raken het bestendige succes van de onderneming. Het bestuur mag die niet negeren. Zie ook onze pagina over maatschappelijk verantwoord ondernemen.
De taak van bestuur en commissarissen
Wij staan altijd klaar voor onze cliënten
Law & More heeft de beschikking over een toegewijd team van meertalige advocatenB Corp certificaat
Voor het bestuur betekent dit dat duurzaamheidsrisico’s onderdeel zijn van de gewone besluitvorming. Niet als apart hoofdstuk, maar als factor bij investeringen, inkoop, productontwikkeling en financiering.
Praktisch vraagt dat om drie dingen. U identificeert de risico’s die materieel zijn voor uw onderneming. U weegt die risico’s bij besluiten van enig gewicht. En u legt die weging vast.
Die vastlegging is geen formaliteit. Bij een latere toets, bijvoorbeeld in een enquêteprocedure of een aansprakelijkheidsprocedure, wordt beoordeeld of het bestuur zich een redelijk oordeel heeft kunnen vormen. Een dossier waaruit blijkt dat het onderwerp is besproken en gewogen, is dan doorslaggevend.
De raad van commissarissen houdt toezicht en richt zich daarbij op hetzelfde belang (artikel 2:140 lid 2 BW en artikel 2:250 lid 2 BW). De RvC moet dus kritisch kunnen doorvragen over duurzaamheidsrisico’s. Dat veronderstelt deskundigheid binnen de raad, of toegang tot externe deskundigheid.
De Corporate Governance Code 2025
De Monitoring Commissie publiceerde de geactualiseerde Code op 17 maart 2025. De Code is van toepassing vanaf het boekjaar dat aanvangt op of na 1 januari 2025. De Code geldt via het comply or explain-beginsel: u volgt de principes en best practices, of u legt gemotiveerd uit waarom u afwijkt.
Twee punten springen eruit.
Duurzame langetermijnwaardecreatie. Dit is het kernbegrip van de Code. Het bestuur ontwikkelt een visie op waardecreatie op lange termijn en een strategie die daarbij past. Het bestuur betrekt daarbij de belangen van stakeholders. De toelichting is geactualiseerd in het licht van de Europese duurzaamheidswetgeving.
De verklaring omtrent risicobeheersing. De Code 2025 introduceert deze verklaring als opvolger van de eerdere in-control-verklaring. Het bestuur verklaart schriftelijk over de opzet, de werking en de effectiviteit van het interne risicobeheersings- en controlesysteem. De verklaring ziet op operationele risico’s, compliancerisico’s en verslaggevingsrisico’s. De auditcommissie rapporteert aan de raad van commissarissen over de onderbouwing.
Certificatieproces
Dat laatste raakt duurzaamheid direct. Duurzaamheidsgegevens zijn verslaggevingsgegevens geworden. Wie daarover verklaart, moet de onderliggende processen op orde hebben. Meer hierover leest u op onze pagina over duurzaamheid en de Corporate Governance Code.
Rapportageverplichtingen
Het Omnibus I-pakket trad in maart 2026 in werking en versmalde de reikwijdte van de Europese duurzaamheidsverslaggeving aanzienlijk.
| Regeling | Drempel | Toepassing |
|---|---|---|
| CSRD | Meer dan 1.000 werknemers en meer dan 450 miljoen euro netto-omzet | Eerste rapportage over boekjaren vanaf 1 januari 2027 |
| CSDDD | 5.000 werknemers en 1,5 miljard euro omzet | Toepassing vanaf 26 juli 2029 |
| VSME | Vrijwillige standaard voor het mkb | Plafond voor informatieverzoeken uit de keten |
Voor veel ondernemingen betekent dit dat de directe rapportageplicht wegvalt. De indirecte druk blijft. Grote afnemers en banken vragen gegevens. Daartegenover staat de ketenbescherming. Ondernemingen met gemiddeld niet meer dan 1.000 werknemers hoeven niet meer te leveren dan de VSME-standaard. Een contractsbepaling die verder gaat, is niet afdwingbaar.
Voor beursvennootschappen en financiële ondernemingen speelt daarnaast de taxonomieverordening. Meer over de praktische inrichting van verslaggeving leest u op onze pagina’s over de CSRD en ESG-rapportage.
Aansprakelijkheid
De risico’s lopen langs vier lijnen.
- Interne aansprakelijkheid. Op grond van artikel 2:9 BW is een bestuurder tegenover de vennootschap aansprakelijk bij onbehoorlijke taakvervulling, mits hem een ernstig verwijt treft. Het structureel negeren van materiële duurzaamheidsrisico's kan daar onder vallen.
- Externe aansprakelijkheid. Artikel 6:162 BW biedt de basis voor vorderingen van derden. Het gerechtshof Den Haag wees op 12 november 2024 arrest in de zaak Milieudefensie tegen Shell. Grote ondernemingen hebben volgens het hof een zorgplicht om bij te dragen aan het tegengaan van gevaarlijke klimaatverandering. Het hof legde geen concreet reductiepercentage op, omdat de mondiale norm niet fijnmazig genoeg was om rechtstreeks op één onderneming toe te passen. Het hof overwoog wel dat naleving van bestaande regelgeving niet uitputtend is.
- Verslaggeving. Misleidende informatie in het bestuursverslag of de jaarrekening kan tot aansprakelijkheid leiden. Ook artikel 2:139 BW en artikel 2:249 BW zijn hier van belang.
- Enquêterecht. De Ondernemingskamer kan wanbeleid vaststellen. Het structureel ontbreken van aandacht voor materiële risico's kan daarbij meewegen.
Daarnaast speelt claimrecht. Onjuiste duurzaamheidsclaims kunnen naast consumentenrechtelijke gevolgen ook tot vorderingen van beleggers of belangenorganisaties leiden.
Veelgestelde vragen
Moet het bestuur duurzaamheid laten voorgaan op winst? Nee. Het bestuur richt zich op het belang van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming. Duurzaamheid is daarbij een factor die u moet wegen, niet een doel dat automatisch voorrang heeft.
(Juridische) gevolgen
Valt onze onderneming nog onder de CSRD? Alleen bij meer dan 1.000 werknemers en meer dan 450 miljoen euro netto-omzet. Ligt u daaronder, dan vervalt de directe plicht. De eerste rapportage betreft boekjaren vanaf 1 januari 2027.
Geldt de Corporate Governance Code ook voor niet-beursgenoteerde ondernemingen? De Code richt zich op beursvennootschappen. Veel andere ondernemingen passen haar vrijwillig toe, omdat zij een bruikbare norm biedt voor governance en risicobeheersing.
Contact
Wilt u de duurzaamheidsaspecten van uw bestuurstaak, uw governance of uw verslaggeving laten toetsen? Neem contact op met Law & More in Eindhoven of Amsterdam. Wij adviseren bestuurders en commissarissen over hun verplichtingen en risico’s.
- Milieurecht
- Omgevingsrecht
- Internationaal klimaatraamwerk
- Klimaatrechtspraak
- De internationale duurzaamheidsdiscussie
- De Europese Green Deal
- Emissierechten
- Innovatie
- Biodiversity (CBD)
- Handel in bedreigde dier- en plantensoorten
- Handelsrecht
- Consumentenrecht
- Duurzaamheidsclausules in commerciële contracten
- Financiering
- De Energie-Investeringsaftrek
- Het kartelverbod en duurzaamheid
Contact
Adres
De Zaale 11
5612 AJ Eindhoven
Nederland
Wilt u weten wat Law & More als advocatenkantoor voor u kan betekenen?
Neem dan telefonisch contact op via +31 40 369 06 80 of ga naar de contact pagina voor meer informatie: